Shëndeti I mirë oral përfshinë më shumë se vetëm pastrimin me brushë. Që të mbani dhëmbët dhe gojën tuaj të shëndetshme për të gjithë jetën, egzistojnë disa hapa që duhet ti ndiqni. Në këtë artikull do të gjeni ato që duhet ti konsideroni të rëndësishme dhe ti vëni në praktikë në jetën tuaj:
1. Kuptoni nevojat e shëndetit tuaj oral
Flisni me dentistin tuaj, ndonjë specialist tjetër të shëndetit oral apo specialist të higjienës për çfarëdo gjëje të veçantë në gojën tuaj, dhë për mënyrat në të cilat gjendja juaj mjeksore/shëndetsore mund të ndikojë në dhëmbët dhe shëndetin tuaj oral. Për shembull, trajtimet e kancerit, shtatëzania, sëmundjet e zemrës, diabeti, aplikimet dentare (protezat), të gjitha këto mund të ndikojnë në shëndetin tuaj oral dhe mund të kërkojnë një ndryshim në kujdesin e gojës apo dhëmbëve tuaj. Sigurohuni ti tregoni dentistit tuaj nëse keni vërejtur ndonjë ndryshim në shëndetin tuaj në përgjithësi apo në çfarëdo medikamenti që jeni duke përdorur që nga vizita juaj e fundit te dentist.
2. Zhvillojeni, pastaj ndiqeni, një rutinë ditore të shëndetit oral
Bazuar në bisedën me dentistin tuaj rreth kushteve të shëndetit tuaj, zhvilloni një rutinë të shëndetit oral që është e lehtë për tu mbajtur në baza ditore. Për shembull, njerëzit me gjendje të caktuara përfshirë diabetin apo shtatëzaninë, mund të kërkojnë instruksione shtesë dhe mbase edhe trajtime të tjera që të mbajnë gojën e tyre të shëndetshme. Sigurohuni që e keni kuptuar mirë kujdesin/trajtimin shtesë që ju duhet, zotohuni për detyra shtesë, dhe punoni me to në rutinën tuaj ditore të shëndetit oral.
3. Përdorni fluorur
Fëmijët dhe të rriturit përfitojnë nga përdorimi I fluorurit. Fluoruri forcon zhvillimin e dhëmbëve tek fëmijët dhe parandalon prishjen e dhëmbit si tek fëmijët ashtu edhe tek të rriturit. Pastat e dhëmbëve dhe shpëlarësit e gojës përmbajnë fluorur. Niveli I fluorurit në shishet e mbyllura me tapë mund të mos jetë I lartë pa plotësues, në mënyrë që të parandalojë prishjen e dhëmbit. Kontaktoni njësitin e ujësjellësit për të kuptuar nivelin e fluorurit në rajonin tuaj. Flisni me dentistin tuaj për nevojat tuaja për fluorur. Pyesni nëse plotësuesit e fluorurit apo niveli më I lartë, nëse një recetë fluoruri është e nevojshme për ju.
4. Pastroni dhëmbët me brushë dhe me pe çdo ditë
Pastroni dhëmbët tuaj me brushë të paktën dy herë në ditë (në mëngjes dhe para gjumit) dhe me pe të paktën një herë në ditë. Edhe më mirë, pastroni me brushë pas çdo ushqimi kryesor apo ushqime të tjera të ëmbla/njelmëta. Këto aktivitete largojnë pllakëzat bakteriale, që nëse nuk largohen, kombinohen me sheqerna për të formuar acide që qojnë në prishjen e dhëmbit. Pllakat bakteriale gjithashtu shkaktojnë sëmundjen e mishit të dhëmbëve dhe sëmundjeve tjera peridontale. Shpëlarja antibakteriale e gojës mund të zvoglojë bakteriet që shkaktojnë pllakëzat dhe sëmundjet e mishit të dhëmbëve dhe shpëlarja e gojës me fluorur ndihmon në parandalimin e prishjes së dhëmbit.
5. Hani një dietë të balancuar dhe zvogëloni përdorimin e ushqimeve të grimcuara
Hani ushqime të ndryshme, por hani më pak ushqime që përmbajnë sheqerna dhe niseshte (amidon) si për shembull: Biskotat, ëmbëlsirat, sheqerkat, akullore, fruta të thara dhe rrush të thatë, pije të gazuara dhe çipsa. Këto ushqime prodhojnë pjesën më të madhe të acideve në gojë, që e fillojnë procesin e prishjes së dhëmbit. Nëse I përdorni ndonjërën nga ushqimet e përmendura më lartë, pastroni dhëmbët pas kësaj ose përtypni çamçakëz pa sheqer.
6. Nëse përdorni produkte të duhanit, ndërprisni ato
Tymosja e cigares apo përdorimi i produkteve të duhanit me më pak tymosje e rrisin rrezikun nga kanceri oral dhe kanceri I laringut, faringut dhe ezofagut; sëmundjes së mishit të dhëmbëve; frymëmarrje të keqe; ç’ngjyrosje e dhëmbëve; dhe probleme të tjera orale dhe të shëndetit në përgjithësi.
7. Ekzaminoni gojën tuaj vazhdimisht
Bëhuni të afërt me dukjen e gojës dhe dhëmbëve tuaj duke I ekzaminuar rregullisht. Në këtë mënyrë, do të keni mundësi që ti vëreni të gjitha ndryshimet në një fazë më të hershme dhe ti keni zbuluar këto ndryshime nga një dentist. Shihni për zhvillimin e çfarëdo njolle, plage, prerje, ënjtje apo rritje në mishin e dhëmbëve, gjuhën, faqet, Brenda buzëve, dyshemesë dhe kulmit të gojës tuaj. Kontrolloni dhëmbët tuaj për çfarëdo shenje të ndonjë plasaritje, njollosje apo dhimbje. Nëse vëreni ndonjë ndryshim gjatë kafshimit apo keni dhimbje, kontaktoni dentistin tuaj sa më parë që të jetë e mundur. Një testim I gojës është I rëndësishëm për të parë nëse jeni përdoruesi I duhanit, pasiqë jeni në një nivel të rritur të rrezikut nga zhvillimi I kancerit oral.
8. Vizitoni dentistin tuaj rregullisht
Rekomandimi standard për të vizituar dentistin tuaj është dy herë në vit për kontrolla dhe pastrime. Flisni me dentistin tuaj për të kuptuar se cila kohë është më e përshtatshme për ju.
9. Zhvilloni partneritet me dentistin tuaj
Mos u frikësoni të pyesni dentistin tuaj për më shumë informata nëse nuk e kuptoni një procedurë apo trajtim. Duhet të jeni në gjendje të keni një diskutim të lirë me dentistin tuaj. Këto janë disa nga pyetjet që mbase dëshironi ta pyesni atë:
- Cilat janë opsionet e trajtimit për një gjendje të posaçme dentale?
- Si ndryshojnë këto opsione në kosto dhe qëndrueshmëri?
- A e zgjidhin problemin të gjitha opsionet? Cilat janë përfitimet dhe të metat nga secili opsion?
- Nga trajtimet dentale të rekomanduara, cilat janë absolutisht të nevojshme, cilat janë më pak urgjente, cilat janë jo të detyrueshme dhe cilat janë më shumë kozmetike?
- Cilat janë pasojat e mos trajtimit?
- Sa do të kushtojë trajtimi?
- Kur është afati I pagesës?
- Çfarë metode të pagesës pranon dentisti juaj?
- A i keni kuptuar mirë të gjitha tarifat, metodat dhe kohën e pagesës?
Shëndeti oral është shumë I rëndësishëm për shëndetin e trupit të njëriut në përgjithësi. Nëse ende nuk keni një plan konkret për mirëmbajtjen e shëndetit tuaj oral, atëherë filloni nga sot.
Për cdo këshillë apo ndihmë në kuptimin sa më të mirë të këtij plani, na kontaktoni ose na vizitoni direkt në klinikën tonë. Më mirë sot, sesa nesër!
1. Çfarë hani ka shumë rëndësi!
Edhe pse shumica e sheqerkave mund të duken të padëmshme, ngrënja e tepërt dhe ekspozimi konstant ndaj sheqerit do të jetë shumë I dëmshëm për dhëmbët tuaj. Sheqerkat e forta qojnë dhëmbët tuaj në rrezik pasiqë përveç që mund të jenë të mbushura me sheqer, ato mund të shkaktojnë edhe emergjenca dentale siç janë dhëmbët e thyer apo të grimcuar. Alternativa më e mirë? Hani çamçakëza pa sheqer.
2. Akulli është për freskim, jo të përtypet
Do të ishi mahnitur se sa shumë njerëz mendojnë që akulli është I mirë për dhëmbët e tyre. Është I bërë nga uji, pastaj, nuk përmbanë sheqer apo adetivë të tjerë. Mirëpo, përtypjet e gjërave të forta mund të bëjnë dhëmbët tuaj të lehtë ndaj emergjencave dentale dhe të dëmtojnë emalimin. Këshillë: Largojeni këtë shprehi dhe kënaquni me ujin në formën e tij të lëngshme.
3. Shikoni për sasinë e agrumeve (citrusit) që merrni
E vërteta është që ekspozimi I vazhdueshëm ndaj ushqimeve acidike e shkatërron emalimin, dukë I bërë dhëmbët me kohë më të prekshëm ndaj prishjes. Kështuqë edhe pse një shtrydhje e limonit ose limës mund ta kthej gotën tuaj me ujë në një kënaqësi të vërtetë, nuk është gjithmonë zgjedhja më e mirë për gojën tuaj. Lëngjet dhe frutat acidike (citric) mund të irritojnë plagët e gojës. Sigurohuni të pini shumë ujë të thjeshtë.
4. Jo e gjithë kafeja është e mirë për ju
Në formën e tyre natyrale, çaji dhe kafeja mund të jenë zgjedhje të shëndetshme. Fatkeqësisht shumë njerëz nuk mund të rezistojnë tu shtojnë sheqer. Çaji dhe kafeja që përmbajnë kafeinë të shtuar mund gjithashtu të thajnë gojën tuaj. Pirja e vazhdueshme e kafesë dhe çajit gjithashtu mund të njollosë dhëmbët tuaj. Nëse I konsumoni, sigurohuni të pini shumë ujë dhe provoni ti mbani shtesat e sheqerit apo kafeinës në minimumin e tyre.
5. Ushqimet ngjitëse janë ankthi më I keq I gojës tuaj
Kur vendosim të marrim ushqime të shëndetshme, shumë njerëz vendosin fruta të thata në majë të listës. Por shumica e frutave të thata janë ngjitëse (që ngjiten në dhëmbët tuaj). Ushqimet ngjitëse qëndrojnë më gjatë në dhëmbët tuaj sesa ushqimet e tjera. Nëse e gjeni veten duke ngrënë fruta të thata, sigurohuni që pastaj të shpëlani gojën me ujë dhe të pastroni dhëmbët me brushë dhe me pe në mënyrë të kujdesshme.
6. Jini të vëmendshëm ndaj gjërave që janë “kërcëlluese”
Kush nuk e pëlqen një çips kërcitës të mirë? Fatkeqësisht çipsat janë të mbushur me niseshte (amidon), që tenton të bllokohet në dhëmbët tuaj. Nëse keni vendosur të shkoni pas këtyre ushqimeve, merrni kujdes të shtuar kur të pastroni dhëmbët me pe atë ditë, që të largoni të gjitha mbetjet e ushqimit që mund të qojnë në krijimin e pllakëzave bakteriale.
7. Shkëmbeni pijet e gazuara me ujë
Kur hani ushqime me sheqer apo pini pije me sheqer për një kohë të gjatë, bakteriet përdorin atë sasi të sheqerit për të prodhuar acid që e sulmon emalimin tuaj, pjesën e fortë të sipërfaqes tuaj të dhëmbit. Shumica e pijeve të karbonizuara, përfshirë edhe pijet dietike, janë me acid dhe të dëmshme për dhëmbët tuaj. Pijet me kafeinë të shtuar siç është Coca Cola gjithashtu mund të thajnë gojën tuaj. Nëse konsumoni pije të gazuara, provoni të pini një gotë ujë në të njejtën kohë.
8. Zvogëloni konsumimin e alkoholit
Alkoholi shkakton dehidratimin dhe tharjen e gojës. Njerëzit që pijnë jashtë mase mund ta kuptojnë se sasia e pështymës që prodhojnë do të reduktohet me kohë, gjë që qon në prishjen e dhëmbit dhe infeksioneve të tjera orale siç është sëmundja e mishit të dhëmbëve. Përdorimi I madh I alkoholit mund të rrisë gjithashtu edhe rrezikun tuaj nga kanceri I gojës.
9. Keni kujdes nga pijet sportive
Ato duken të shëndetshme, por sheqeri është një nga përbërësit kryesor I shumicës së pijeve sportive dhe pijeve energjike. Pijet sportive mund të jenë të dobishme për atletët e rinjë që janë të angazhuar në aktivitete fizike të gjata dhe të forta, por në shumicën e rasteve janë të panevojshme. Para se ta merni gëllënjkën e radhës, kontrolloni ambalazhin që të siguroheni se pija që keni zgjedhur ka nivel të ultë të sheqerit ose pini ujë.
Më shumë se pamje
Mendojeni njërin nga aktorët apo këngtarët tuaj të famshëm të preferuar. Shanset thonë se ata të gjithë kanë buzëqeshje të bukura, me dhëmbë të drejtë dhe të bardhë. Një buzëqeshje e shëndoshë nuk është vetëm pjesë e standardit tonë ideal të bukurisë, por është gjithashtu pjesë e rëndësishme e shëndetit tonë në përgjithësi.
Rreziqet e fshehura të shëndetit
Nëse ne nuk kujdesemi për dhëmbët dhe mishrat e dhëmbëve, atëherë bakteriet rriten në dhëmbët tonë si pllaka bakteriale. Kjo mund të shkaktojë prishjen e dhëmbëve, që qon në dëmtim të dhëmbëve (kavitet) dhe malcim nullesh (gingivitis), formë sëmundjeje e mishrave.
Sidoqoftë, ju mund ti parandaloni problemet e dhëmbëve dhe mishrave dhe të keni një buzëqeshje të shëndetshme me këto 10 hapa që do ju tregojmë në vazhdim:
1. Përdorni brusha të pastra
Pastroni dhëmbët dy herë në ditë. Përdorni pastë dhëmbësh me përbërje të fluorurit. Ndërroni brushën tuaj çdo 3-4 muaj, ose edhe më herët nëse fillon të dëmtohet.
2. Pastroni dhëmbët tuaj me pe çdo ditë
Kjo mënyrë e pastrimit largon mbetjet e ushqimit dhe pllakëzat bakteriale që brusha juaj e dhëmbëve nuk mund ti arrijë.
3. Konsiderojeni të rëndësishëm shpëlarjen
Përdorni shpëlarjen me fluorur. Studimet kanë treguar se përdorimi I pastës së dhëmbëve me fluorur dhe shpëlarjes është shumë më efektiv sesa përdorimi vetëm I pastës së dhëmbëve me fluorur, në mënyrë që të parandalohet prishja e dhëmbëve. Shpëlarja e gojës nuk rekomandohet për fëmijët nën moshën 6 vjeçare.
4. Vizitoni Dentistin
Vizitoni dentistin tuaj rregullisht në mënyrë që ti pastroni dhëmbët dhe të merni një ekzaminim të gojës, në mënyrë që të parandalohen shumë sëmundje.
5. Anashkaloni sheqerin
Për arsye se të gjitha ushqimet që pëmbajnë sheqer kontribuojnë në prishjen e dhëmbit, shmanguni ushqimeve si pijeve të gazuara, sheqerkave, ëmbëlsirave dhe pastave, për shkak se të gjitha këto përmbajnë nivel të lartë të sheqerit. Gjithashtu, kufizoni ngrënien e gjërave të imta midis vakteve të ushqimit. Çdo herë që ju hani sheqer, dhëmbët tuaj janë më të ndjeshëm në 20 minuta më pas.
6. Kontrolloni Fluorurin
Jeni të vetëdijshëm që fluoruri, I cili shtohet zakonisht në ujin e mbyllur me tapë ndihmon në parandalimin e dëmtimit të dhëmbëve, mund të jetë në nivel shumë të ultë në ujë të filtruar dhe në shumicën e ujit në shishe për të qenë I dobishëm. Shumica e filtruesve të ujit nuk e largojnë fluorurin, por ata që e përdorin distilimin me avull, osmozën kundër aluminit të aktivizuar, e largojnë atë.
7. Mbroni të vegjlit tuaj
Fluoruri I gjendur në ujë është I dobishëm dhe I sigurtë si për të rritur ashtu edhe për fëmijë. Prandaj, mbroni të vegjlit tuaj duke u kujdesur për përmbajtjen e fluorurit si në ujë ashtu edhe në pastën e dhëmbëve që përdorni për ta.
8. Ndërpreni pirjen e duhanit
Duhani është një nga shkaktarët dhe kontribuesit kryesorë të sëmundjeve të mishit të dhëmbëve tek të rriturit. Përveç ç’ngjyrosjes së dhëmbit (perfitimi I ngjyrës së hirtë tek dhëmbët), mund të shkaktojë kancerin e gojës, probleme në shërim pas ndonjë procesi dental, dhe dhëmbë të njollosur.
9. Dëshironi perla të bardha?
Nëse dëshironi ti zbardhni dhëmbët, bisedoni me dentistin tuaj për mundësitë që I keni. Dentisti juaj mund të iu rekomandojë një procedurë efektive duke u bazuar në llojin e ngjyrës dhe nëse keni pasur lidhës ose mbushje nga ngjyrosja e dhëmbëve. Mundësitë mund të përfshijnë:
• Zbardhje ansore në karrige që mund të bëhet në zyren e dentistit tuaj
• Zbardhje-mbi-kënd që përmbajnë peroksid
• Pasta ç’ngjyrosëse që përmbajnë lëndë gërryese të buta.
10. Njihni rreziqet tuaja
Ju mund të përmirësoni shëndetin tuaj oral dhe shëndetin tuaj në përgjithësi duke punuar me dentistin tuaj për të zvogëluar rreziqet nga të gjtiha sëmundjet.